Królowa Śniegu

 

Ta baśń duńskiego pisarza Hansa Christiana Andersena, wydana w 1844 roku, jest jedną z najdłuższych i najpopularniejszych baśni Andersena. Jej podtytuł brzmi „Baśń w siedmiu historiach”, ponieważ podzielona jest na siedem części, które opowiadają historię przyjaźni dzieci Kaja i Gerdy. Odłamek magicznego lustra uderza w Kaja, czyniąc go zimnym i okrutnym, a królowa porywa go do swojego lodowego królestwa. Gerda wyrusza w drogę, by go uratować, stawiając czoła licznym przeszkodom i ucząc się znaczenia takich wartości, jak odwaga i lojalność. Baśń stała się również ikoną kulturową w różnych przedstawieniach artystycznych.

LUSTRO

Pierwsza część opowiada historię: zły troll (w niektórych tłumaczeniach diabeł) stworzył lustro, które mogło sprawić, że wszystko, co piękne się w nim odbijało, znikało, a wszystko, co złe, zostawało uwydatnione i zniekształcone. To lustro roztrzaskało się na tysiące fragmentów, które rozproszyły się po całym świecie, wnikając w oczy i serca ludzi, kalając ich dusze.

Rozszyfrujmy symbole... 

Zasadą zła jest diabeł lub troll; lustro jest naszym odbiciem, naszym obrazem, a zatem ego, które jest chore, ponieważ pozwala nam widzieć najgorszą stronę rzeczy; jeśli wnika w serce, czyni je zimnym i nieczułym, jak lód, a zatem jest to ego zamknięte w sobie. W kulturze Wschodu powiedzielibyśmy, że to zasłona Mai. Katolicy powiedzieliby (bardzo przeinaczająco), że to grzech pierworodny. Jednak wszystkie baśnie zasadniczo mają te same archetypy, które wyjaśniają samą sytuację ludzkiego upadku.

KAJ I GERDA

Druga część przedstawia bohaterów: chłopca Kaja i dziewczynkę Gerdę. Kaj i Gerda są sąsiadami, a ich okna, na najwyższych piętrach wysokich budynków, sąsiadują z małym, wiszącym ogrodem pełnym róż. Pewnego dnia, gdy dzieci są w ogrodzie, odłamek złowrogiego lustra wpada do oka Kaja. Od tego momentu Kaj staje się złośliwy i zgorzkniały wobec wszystkich, nawet wobec bliskiej sobie Gerdy. Bawiąc się na sankach, podczepił się pod sanie Królowej Śniegu i został porwany. Królowa Śniegu czaruje go pocałunkiem, powodując u niego utratę pamięci i uniemożliwiając mu odczuwanie zimna.

Kaj jest zasadą męską (Yang), a Gerda zasadą kobiecą (Yin). Są to nasze dwa wymiary psychiczne (Anima i Animus). Dzieci są dotknięte światem dualizmu. Kaj skłania się ku materii, ku lodowi, podczas gdy Gerda, reprezentująca stronę duchową, zostaje odrzucona i porzucona. Lodowy pałac to nasz materialny świat, który petryfikuje naszego ducha miłości. Pocałunek Królowej to przyjemność świata, która sprawia, że ​​tracimy pamięć o naszym wewnętrznym świecie.

PODRÓŻ GERDY

Trzecia część opowiada o Gerdzie zrozpaczonej zniknięciem Kaja. Dziewczyna postanawia go szukać. Wsiada na małą łódkę i prosi rzekę, w zamian za czerwone swoje pantofelki, o dopłynięcie do Kaja. Łódka osiada na mieliźnie w pobliżu małego domku pośrodku ogrodu, gdzie mieszka stara czarownica. Czarownica rzuca na Gerdę czar, sprawiając, że zapomina o Kaju, a wszystkie róże w ogrodzie znikają pod ziemią, aby nie przypominały Gerdzie o utraconym przyjacielu. Po pewnym czasie Gerda dostrzega malowidło róży i przypomina sobie Kaja, a po daremnym przesłuchaniu wszystkich kwiatów w ogrodzie, ponownie wyrusza na jego poszukiwanie. Tymczasem nadeszła jesień.

Rozszyfrujmy symbole... Ta podróż to nawrócenie, inicjacyjna podróż duszy. Gerda jest zasadą kobiecą, a zatem duchową. Musi odnaleźć męską lub materialną zasadę, by ją odkupić (w wielu religiach jest odwrotnie: materia jest porzucona, pogardzana i osądzana). Łódź jest symbolem wiary (jak religie, stare czarownice), ale te osiadają na mieliźnie. Prowadzą nas do rajskiego ogrodu, gdzie wierzymy, że żyjemy w pokoju, ale to wszystko jest mirażem, fałszem naszego pierwszego duchowego przekonania; w rzeczywistości ​​zapominamy o świecie i jego pięknie. Poświęciliśmy naszą niewinność dla tego doświadczenia (czerwone trzewiki). Z drugiej strony, podróż Gerdy reprezentuje również niezłomną moc przyjaźni i miłości, która przezwycięża zło i zimno. Historia kontrastuje zimno lodu z ciepłem serca, złem i dobrem, izolacją i więzią.

DZIKI INSTYNKT

W czwartej opowieści Gerda spotyka kruka, który opowiada jej o tym, jak nieznany chłopiec niedawno poślubił miejscową księżniczkę. Z jego opisu Gerda sądzi, iż rozpoznaje Kaja i z pomocą kruka wchodzi do pałacu oraz komnaty księżniczki i jej męża. Jednak to nie Kaj, choć jest do niego podobny. Poruszeni jej historią, książęta dają Gerdzie powóz i ubrania, aby mogła kontynuować poszukiwania.

Rozszyfrujmy... W wielu baśniach zawsze występuje mówiące zwierzę (świerszcz Pinokia, pies Doroty z Czarnoksiężnika z Krainy Oz, małpka Aladyna itd.). Jest to zwierzę, ponieważ reprezentuje nasz najdzikszy lub najbardziej pierwotny instynkt, a zatem kontakt z naszą esencją lub naturą, która zawsze prowadzi nas do dobrego celu. Gerda nie znalazła Kaja w pałacu, ale często wybieramy inne drogi nie dlatego, że są złe, ale dlatego, że potrzebujemy ich, aby dowiedzieć się dodatkowych, cennyc rzeczy niezbędnych w naszej podróży - w tym przypadku o powozie i odpowiednich na zimno ubraniach.

ZŁO NIE SZKODZI

(Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło)

Piąta część opowiada o tym, jak Gerda zostaje napadnięta przez rabusiów zainteresowanych powozem i bogatym odzieniem podróżniczki. Rabusie chcą pozbawić ją życia, ale zostają powstrzymani przez córkę ich wodza, która pragnie, aby Gerda była jej towarzyszką zabaw. Rozbójniczka trzyma w niewoli dwa dzikie gołębie i renifera. Zwierzęta, po wysłuchaniu opowieści Gerdy, opowiadają jej, że widzieli Kaja w Laponii, w pałacu Królowej Śniegu. Rozbójniczka o dobrym sercu uwalnia Gerdę oraz zwierzęta i gromadka wyrusza na dalsze poszukiwania.

W procesie identyfikacji nadchodzi moment, w którym musimy spotkać się z naszą najciemniejszą stroną, jungowskim cieniem, tutaj opisanym jako bandyci. To wymiar, który kradnie naszą duszę i uniemożliwia nam dalsze istnienie, jest przyciągany właśnie przez dary czyli cechy, które do tej pory zdobyliśmy (zimowe ubrania i powóz). Ale ten cień musi zostać zintegrowany, powitany, zaakceptowany i tu córka herszta rozbójników przyjmuje właściwą postawę – postawę akceptacji. Zostaje przyjaciółką Gerdy i co więcej, ma jeszcze potężniejsze zwierzęta lub pierwotne instynkty, które wiedzą, gdzie jest Kaj.

DETERMINACJA

W szóstej części baśni Gerda znajduje schronienie w Laponii, u ubogiej kobiety. Laponka powierza jej wiadomość – zapisaną na rybie – do Finki, która może jej pomóc. Finka, czarodziejka, wyjaśnia Gerdzie, gdzie znajduje się pałac Królowej Śniegu i wyjawia, że ​​nie będzie potrzebowała żadnych mocy poza tymi, które już posiada, aby pokonać królową.

Rozszyfrujmy... Wszystkie postacie, które pomagają Gerdzie kontynuować jej podróż, to kobiety: księżniczka z pierwszego pałacu, córka rabusia, stara kobieta z Laponii i wiedźma z Finlandii, ponieważ reprezentują one przebudzenie psychicznej kobiecości, Yin, naszego wewnętrznego duchowego wymiaru. Motyw ten nawiązuje do starożytnej tradycji przebudzenia, jest patronką wibracji, kodem, stąd pismo na rybie: niezauważalnym upływem czasu na wodzie. Laponia i Finlandia stanowią granice zimnego świata, ale to także miejsca mądrości i pomocy, gdzie odkrywamy, że wytrwałość i miłość Gerdy są prawdziwą „magią” pozwalającą pokonać zimno i zło Królowej Śniegu.

SPOTKANIE Z WEWNĘTRZNYM DZIECKIEM

Siódma opowieść zaczyna się od opowiadania o tym, jak Kaj został zniewolony przez Królową Śniegu i zmuszony do nieustannego pisania słów odłamkami lodu. Tylko jeśli uda mu się napisać słowo „wieczność”, może zostać panem swojego życia. 

Gdy Gerda przybywa do pałacu, szczęśliwym trafem Królowa zostawia go samego. Gerda odnajduje i obejmuje go i swoimi łzami topi lód w sercu Kaja. Kaj ją rozpoznaje i zaczyna płakać, przez co odłamek lustra wypada mu z oka. A gdy Kaj i Gerda świętują i tańczą, wibracje ich kroków sprawiają, że odłamki lodu poruszają się po podłodze, spontanicznie pisząc słowo „wieczność” i uwalniając Kaja.

Celem nieustannego układania słów jest gromadzenie bogactw. Człowiek chce być panem świata, tracąc przy tym własne życie. Nasza najsłabsza część, wewnętrzne dziecko, Kaj, zostaje sama. Łzy Gerdy to jasnowidzenie, zdolność widzenia rzeczywistości taką, jaka jest: piękna, ale zwodnicza, i to owa zdolność widzenia rzeczywistości topi lód i przełamuje klątwę, pokonując Królową. Kiedy żyjemy w dualności (związku Kaja i Gerdy), akceptując jej naprzemienne niejednoznaczności, Królowa traci władzę, lód topnieje. Wieczność kształtuje się poprzez absolutne życie chwilą, a nie poprzez nieustanne gromadzenie rzeczy; to taniec, który tworzy słowo „wieczność” na podłodze życia.

KRÓLOWA ŚNIEGU W NARNII

Królowa Śniegu Hansa Christiana Andersena i Biała Czarownica (Jadis) z Narnii to bardzo podobne archetypy: obie to potężne postacie kobiece, utożsamiane z lodem i zimnem, rządzące tyranią. Jadis jest jednak specyficznym wrogiem, podczas gdy Królowa Śniegu uosabia bardziej emocje i abstrakcyjną przygodę. Obie jednak porywają dziecko (Kaj w przypadku Czarownicy, Pevensie w przypadku Jadis) oraz sprowadzają wieczną zimę, symbolizując zło, samotność i uwięzienie, ale także zaproszenie do przezwyciężenia zimna miłością i odwagą, jak w oryginalnej baśni Andersena, która zainspirowała również C.S. Lewisa do napisania Czarownicy. Królowa Śniegu jest postacią bardziej mitologiczną i baśniową w bpowiadaniu Andersena; Biała Czarownica (Jadis) jest częścią bardziej złożonego uniwersum fantasy (Narnia) stworzonego przez C.S. Lewisa, który przyznał, że inspirował się twórczością Andersena.

KRÓLOWA ŚNIEGU I FROZEN

Frozen jest niewątpliwie inspirowana tą baśnią, a jednak disneyowska Królowa Śniegu jest oddalona lata świetlne od oryginału. Niewiele ma wspólnego z duńską baśnią Andersena. 

Elsa ryzykowała, że ​​stanie się przerażającą królową, przytłoczona swoimi mocami i powszechnym niezrozumieniem, zdeterminowana, by odizolować się w lodowym zamku i żyć w samotności i w końcu poczuć się swobodnie, być sobą. Ale pojawia się „klucz”, coś, co jest w stanie stopić lód spowijający świat: braterska miłość, ostatecznie ta sama miłość, która zdołała uwolnić młodego Kaja Andersena ze szponów Królowej Śniegu.